عنوان مقاله:

نویسندگان:

بیژن یزدانی

چکیده در دوران پهلوی، علوم انسانی عمدتاً بر پایه نظریات و متون وارداتی غربی شکل گرفت و به‌جای تطبیق با فرهنگ و نیازهای بومی، به تقلید از منابع خارجی محدود شد. رویکرد غالب در این دوره، واردات علمی بدون نقد و بررسی عمیق و بومی‌سازی مفاهیم بود. عدم اولویت‌دهی به علوم انسانی و تمرکز بیشتر بر علوم تجربی و مهندسی، منجر به توسعه نامتوازن علمی شد و علوم انسانی در جایگاه پایین‌تری نسبت به دیگر علوم قرار گرفتند. همچنین، سرمایه‌گذاری‌های اندک در این حوزه، ضعف در تولید علم بومی و عدم تناسب با مسائل محلی را تشدید کرد. در مقابل، در دوران جمهوری اسلامی، تلاش گسترده‌ای برای بازنگری و بازتعریف علوم انسانی صورت گرفت. این دوره با نقد و بررسی منابع خارجی و تطبیق آن‌ها با فرهنگ و مسائل بومی، به دنبال ایجاد علوم انسانی بومی و اسلامی بود. رویکرد غالب در این دوره، بر تولید علم بومی و اسلامی تأکید دارد و تلاش می‌شود تا علوم انسانی با نیازها و شرایط جامعه ایران هماهنگ شود. ایجاد و تقویت مراکز و نهادهای تخصصی در زمینه علوم انسانی اسلامی، از جمله اقدامات مهمی است که در این دوره انجام شده است. این مراکز نقش مهمی در پژوهش و تولید علم در حوزه‌های مرتبط ایفا می‌کنند. این مقاله که با روش توصیفی – تحلیلی و براساس منابع اسنادی و کتابخانه ای انجام شده است در نهایت به این نتیجه می رسد که جمهوری اسلامی با اولویت‌بخشی به علوم انسانی و سرمایه‌گذاری در تولید علم بومی و اسلامی، تلاش کرده است تا توسعه متوازن‌تری در این زمینه ایجاد کند. به طور کلی، تحول هویتی علوم انسانی در ایران مدرن، از تقلید و عدم اولویت‌دهی در دوران پهلوی به سمت بازنگری، بازتعریف و اسلامی‌سازی در دوران جمهوری اسلامی حرکت کرده است. این تحولات نشان‌دهنده تغییرات بنیادین در رویکردهای علمی و سیاست‌گذاری‌های مربوط به علوم انسانی در این دو دوره تاریخی مهم هستند.

هویت، علوم انسانی، پهلوی، جمهوری اسلامی،

برای لینک‌دهی به این مقاله از آدرس زیر استفاده نمایید:

برای ارجاع در منابع از عبارت زیر استفاده کنید:
یزدانی، بیژن، 1404، تحول هویتی علوم انسانی در ایران مدرن؛ مقایسه دوره پهلوی و جمهوری اسلامی، دومین همایش بین‌المللی هویت ایرانیان، https://conf.shirazu.ac.ir/fa/archive_index.php?c=HN-iranian2&aid=1509159